Çin Uzay İstasyonu'nda 9,7 pK Sıcaklık Rekoru Elde Edildi

Çin Uzay İstasyonu'nda (Tiangong) gerçekleştirilen bir deneyde, rubidyum atom bulutunun 9,7 pK (piko Kelvin) sıcaklığa soğutulmasıyla önemli bir rekor kırıldı. Bu sıcaklık, mutlak sıfırın 9,7 trilyonda biri derece üstünde bir değeri temsil ediyor ve bu durum, mikrogravitenin atomik ölçümler üzerindeki etkisini gözler önüne seriyor.

Deneyin Detayları ve Ölçüm Süreci

China Science’ın X paylaşımına ve Çin Bilimler Akademisi’nin (CAS) açıklamalarına göre, bu deney 6 Kasım 2026 tarihinde Mengtian laboratuvarında gerçekleştirildi. Science dergisinin 5 Kasım 2026 tarihli makalesi de bu bulguyu doğruladı. Deney sırasında yaklaşık 20.000 rubidyum-87 atomu kullanılarak, atom bulutu serbest bırakıldı ve 7 saniye boyunca izlendi. Bu süre zarfında, atom bulutunun sıcaklığı oda sıcaklığına göre yaklaşık 14 mertebe daha soğuk bir seviyeye indirildi.

Mikrogravitenin Rolü

Mikrogravite, yerçekiminin zayıfladığı bir ortamda atom bulutlarının gözlemlenmesini kolaylaştırıyor. CAS’ın değerlendirmesine göre, bu ortamda atom bulutunun daha uzun süre gözlemlenmesi mümkün hale geliyor. Yerde yerçekimi atom bulutunu aşağı çekerken, mikrogravite sayesinde daha zayıf bağlama sağlanıyor ve bu da gözlem süresini uzatıyor. Örneğin, 7 saniyelik serbest genişleme, yerde yaklaşık 250 metrelik bir düşüşe denk geliyor.

Soğutma Yöntemleri

Deneyde kullanılan tesis, Cold Atom Physics Rack (CAP) olarak adlandırılıyor ve “süper buzdolabı” olarak da biliniyor. 2022 yılında fırlatılan Mengtian, bu projenin bir parçası olarak geliştirilmiştir. Yerdeki sistem yaklaşık 20 metreküp ve 10 ton ağırlığındayken, uzayda bu boyut 0,7 metreküp ve 0,5 tona indirgenmiştir. Soğutma yöntemi olarak tüm-optik tuzak (all-optical / ODT) ve buharlaştırmalı soğutma kullanıldı, ancak mikrogravitede buharlaştırmalı soğutma verimsiz hale geldiği için manyetik gradyan desteği geliştirilmiştir.

Bilimsel Önemi

Bu deneyin sonuçları, temel fizik, uzay bilimi ve kuantum araştırmaları açısından büyük bir öneme sahip. 9,7 pK sıcaklığı, atomik düzeydeki olayların daha iyi anlaşılmasına katkı sağlayabilir. Mikrogravitenin sağladığı avantajlar, bilim insanlarına daha önce mümkün olmayan gözlemler yapma imkanı sunuyor. Bu tür deneyler, kuantum gazlarının ve Bose-Einstein yoğuşmasının incelenmesi açısından yeni kapılar açıyor.

Ne Anlama Geliyor?

Sonuç olarak, Çin Uzay İstasyonu'ndaki bu rekor, atomik ve kuantum fizik alanında önemli bir ilerlemeyi temsil ediyor. Mikrogravitenin sağladığı avantajlar sayesinde, bilim insanları daha derinlemesine araştırmalar yapma fırsatı bulacaklar. Bu tür deneylerin gelecekte bilime ve teknolojiye katkıları büyük olabilir.