Sahra Çölü'nde Bulunan 4,1 Milyar Yıllık Mars Göktaşı

Sahra Çölü'nde 2022 yılında keşfedilen pembe renkli bir taşın, en az 4,1 milyar yıl önce oluşmuş bir Mars göktaşı olduğu belirlendi. Teghaza 001 adı verilen bu göktaşı, Mars'ın genç dönemlerinde yüzeyin altında suyun varlığına dair izler taşıyor ve bugüne kadar Dünya'da bulunan en yaşlı Mars kayalarından biri olarak kabul ediliyor.

Teghaza 001 Göktaşının Bulunduğu Yer

Göktaşı, 2022 yılında Mali'deki Sahra topraklarında keşfedildi ve adını bulunduğu Teghaza tuz düzlüğünden aldı. Toplam ağırlığı yaklaşık 800 gram olan bu taş, sekiz parçaya ayrılmış durumda. En büyük parçası ise 442 gram ağırlığında.

Mars'tan geldiği yapılan oksijen izotopu ölçümleriyle doğrulanan Teghaza 001, diğer Mars göktaşlarıyla benzer özellikler gösteriyor. NASA'ya göre, Dünya'da bugüne kadar Mars'tan geldiği bilinen yaklaşık 435 göktaşı bulunuyor. Bu göktaşları, Mars yüzeyine çarpan büyük cisimlerin kopardığı parçalar olarak uzayda uzun bir yolculuktan sonra Dünya'ya düşüyor.

Göktaşının İçeriği ve Yaşı

NASA'nın Jet İtki Laboratuvarı'ndan Yang Liu liderliğindeki ekip, göktaşının içinde zirkon kristalleri buldu. Zirkon, bir kayanın ne zaman oluştuğunu ve hangi değişimlerden geçtiğini belirlemek için önemli bir mineral. Caltech'ten Francois Tissot'un ekibi, taşın mineral tanelerini analiz ederek yaşını belirledi. Sonuçlar, göktaşının yaklaşık 4,1 milyar yıl önce Mars'taki suyla etkileşime girdiğini ve bu nedenle oluşumunun daha da eski olduğunu ortaya koyuyor.

Mars'ın Su Kaybı

Göktaşındaki suyla ilgili ilk detaylar, haziran ayında Science Advances dergisinde yayımlanmıştı. Araştırmacılar, taşın içindeki fosfat kristallerinde hapsolmuş suyu inceledi ve döteryum oranını ölçtü. Sonuçlar, 4,1 milyar yıl önce Mars'taki suyun döteryum oranının, Dünya'daki deniz suyunun en az iki katı olduğunu gösterdi. Bu durum, hafif hidrojenin uzaya daha kolay kaçması nedeniyle Mars'ın su kaybının hızlandığını işaret ediyor.

Göktaşının Kaynağı ve Gelecek Çalışmalar

Teghaza 001'in Mars'ta tam olarak nereden koptuğu bilinmiyor. Ancak mineral yapısı, NASA'nın Mars Reconnaissance Orbiter aracının gözlemleriyle örtüşüyor. Araştırmacılar, bu veriler doğrultusunda taşın mineral ve kimyasal yapısına uyan 13 olası bölge belirledi. Teghaza 001, Dünya'da bulunan en eski üç Mars göktaşından biri olarak dikkat çekiyor.

Ekip, bu tür göktaşlarının Mars'ın geçmişini doğrudan incelemenin en etkili yolu olduğunu belirtiyor. Gezegenden örnek getirme görevleri gerçekleşene kadar, bu tür göktaşları, Mars'ın geçmişine ışık tutmaya devam edecek.